Nỗi buồn mãnh thú


Tựa bài viết này mình đặt khi chú thích một bức hình chụp con hổ đang được nuôi nhốt ở Đại Nam nhân chuyến du hè năm 2009 cùng cơ quan. Cảm xúc khi giương máy chụp hình lúc ấy là mình nhớ mấy câu thơ của Thế Lữ:
Khinh lũ người kia ngạo mạn ngẩn ngơ
Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm

Nhân gần đây có ghé thăm nhà một bác quan chức, bác này vốn có sở thích là nuôi thú (sở thích rất nhân văn, chứ không như một số bác khác sở thích là gái gú rượu chè bét nhè đàn đúm). Trong đám thú nuôi nhốt nào kỳ đà, khỉ, cá, chim nhà bác ấy, mình thấy có 1 con đại bàng. Chú đại bàng được nhốt trong chuồng mà đường kính chuồng có lẽ không lớn hơn sải cánh của nó. Chân bị xiềng và cánh không biết có bị cắt không mà mình chỉ thấy nó lâu lâu vỗ xoèn xoẹt. Cú đập cánh chẳng khác chi gà. Mình chợt liên tưởng đến cú sải cánh đầy uy dũng của loài đại bàng lúc tự do. Thật đúng là "Anh hùng khi đã sa cơ cũng hèn". Chả trách món quà cuối cùng mà Phạm Lãi tặng cho Ngô vương Phù Sai lúc Cô Tô thành thất thủ là một lưỡi gươm. Lưỡi gươm đoạn tuyệt với một tương lai tù hãm của bậc anh hùng.


Chỉ thương cho loài mãnh thú không có ai tặng gươm. Những anh hùng rừng thẳm này bất lực trước quỷ kế của con người, đành cam chịu phận "làm trò lạ mắt thứ đồ chơi" trong tay những tên người hèn sức nhưng lắm trò. Nhìn những con hổ đói meo đi đi lại lại và cú đập cánh tuyệt vọng của đại bàng, mình chợt nhớ câu:
Mỹ nhân tự cổ như danh tướng
Bất hứa nhân gian kiến bạc đầu.
Nỗi niềm của mỹ nhân đã qua mùa nhan sắc nào khác chi cái đa hận của anh hùng vận khứ.
Bi kịch tù đày của anh hùng là một, nhưng bi kịch bị kẻ thấp hèn trông thấy anh hùng sa cơ còn hơn gấp vạn lần. Mãnh thú rừng xanh đang bị giam cầm chính là chịu nỗi bi kịch đó.

Hỡi loài người, đừng sỉ nhục thiên nhiên bằng thú vui tầm thường là chà đạp lên những ông vua núi rừng như vậy.