Nhớ Triệu Đà

Nguyễn Trãi viết trong Bình Ngô đại cáo:
"Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập".
Có thể hiểu ông công nhận Triệu Đà là người lập quốc nước Việt, sau khi đánh bại Thục Phán An Dương Vương xứ Ba Thục.
2.600 năm thời vua Hùng quá nhiều truyền thuyết, đầy màu dã sử. Chính sử có vẻ chỉ xuất hiện vào đời vua Hùng cuối cùng, bị Thục Phán đánh bại:
"Giáp Thìn, năm thứ 1 [257 TCN], (Chu Noãn Vương năm thứ 58). Vua (Thục Phán) đã thôn tính được nước Văn Lang, đổi quốc hiệu là Âu Lạc. Trước kia vua nhiều lần đem quân đánh Hùng Vương, nhưng Hùng Vương binh hùng tướng mạnh, vua bị thua mãi. Hùng Vương bảo vua rằng: "Ta có sức thần, nước Thục không sợ ư ?" Rồi Hùng Vương bỏ không sửa sang võ bị, chỉ ham ăn uống vui chơi. Quân Thục kéo sát đến nơi, hãy còn say mềm chưa tỉnh, rồi thổ huyết nhảy xuống giếng chết, quân lính quay giáo đầu hàng Thục Vương."(đại Việt sử ký, kỷ nhà Thục).
Triệu Đà, chỉ giữ một vùng đất nhỏ mà dám xưng Nam Việt Vương tự cho mình sánh ngang Hán Cao tổ hoàng đế Lưu Bang lừng lẫy, được sử thần Ngô Sĩ Liên đánh giá là bậc vua anh hùng, còn Lê Văn Hưu ca tụng:
"Thế mới biết người giỏi trị nước không cứ đất rộng hay hẹp, người Hoa hay Di, chỉ xem ở đức mà thôi. Triệu Vũ Đế khai thác đất Việt ta mà tự làm đế trong nước, đối ngang với nhà Hán, gửi thư xưng là "lão phu", mở đầu cơ nghiệp đế vương cho nước Việt ta, công ấy có thể nói là to lắm vậy. Người làm vua nước Việt sau này nếu biết bắt chước Vũ Đế mà giữ vững bờ cõi, thiết lập việc quân quốc, giao thiệp với láng giềng phải đạo, giữ ngôi bằng nhân, thì gìn giữ bờ cõi được lâu dài, người phương Bắc không thể lại ngấp nghé được."
Con cháu Việt ngày nay chối ông, há có phải bất công lắm ru?